कोपिलाको कर्मकथा

  प्रकाशित मिति
१० आश्विन २०७३, सोमबार १०:४८


????????????????????????????????????
बिर्तामोड । सादा जीवन उच्च विचारकी धनी कोपिला बस्नेत गत साता जर्मनीमा सम्मानित भइन् । घरेलु हिंसामा परेका महिलाहरूको सहारा बनेकी कोपिलालाई जर्मनीको स्टेडलर फिमो नामक संस्थाले १० लाख रुपैयाँ नगदसहित उनलाई जर्मनीमा पुरस्कृत गरेको हो ।

‘पुरस्कार पाउँदा सपना जस्तो लागि रहेको थियो’, विर्तामोड–७ की कोपिला बस्नेतले त्यो क्षणको अनुभव सुनाइन्–‘मैले मानवीय सेवा गरेकी हुँ, त्यत्रो मूल्याङ्कन गरेर विदेशी संस्थाले पुरस्कार देला भन्ने कहिल्यै कल्पना गरेको थिइन ।’

कोपिला पेशाले वकिल हुन् । अदालती कामकाजमा उनको अनुभव लाामो छ । र, पृथक पनि । उनीकहाँ न्याय दिलाई पाउँ भनी धेरै हिंसा पीडित महिला आउँथे, आउँछन् । वकिलको काम नै अन्याय विरुद्ध लडेर पीडितलाई न्याय दिलाउनु हो । तर, जब कोपिलाले पीडितका लागि न्याय दिलाउन थालिन्, अर्को समस्या आइपर्यो । पीडितको आर्थिक समस्याले मुद्दा लड्नै अप्ठ्यारो भएको देखिन् । आर्थिक र मानसिक दुवै कारणले कमजोर भएका महिलालाई समाजमा पुनःस्थापित गर्न शीप सिकाएर आत्मनिर्भर बनाउने सोच कोपिलामा पलायो । तर, त्यो कार्य त्यति सजिलो थिएन ।

१२ वर्ष अघि हिंसा पीडित महिलालाई स्वरोजगार बनाउने उद्देश्यले बिर्तामोडकै केही मन मिल्ने साथीसँग मिलेर ढाका उद्योग खोलिन् उनले । तर, ढाका उद्योग चलेन । सङ्घर्षका क्षणहरू सुनाउँदै उनी भन्छिन्–‘कानुनी उपचारका लागि आउने हिंसा पीडित दिदी बहिनीहरूका लागि आयमूलक कार्य गर्नु थियो, त्यसैले पोते उनेर बेच्न थाल्यौँ ।’

kopila-basnet

धेरैको सहयोग पाएकी कोपिलाको आलोचना गर्नेहरू पनि कम थिएनन् । तर, उनले कामलाई निरन्तरता दिइरहिन् । ‘कुर्सीमा बस्ने मात्र काम होइन, आर्थिक उपार्जनका लागि गरिने सबै काम उस्तै सम्मानित हुन्’, उनले सोचिन् । वकिल भइसकेकी कोपिलालाई अदालतको इजलासमा कालो कोटमा वहस गरिरहेको देख्ने आफन्तको चाहना पनि गलत थिएन । तर कोपिलालाई वास्तविक पीडितलाई नै न्यायसँगै शीप दिलाउने कार्य मन पर्यो । उनले हिंसा पीडित महिलाको आँशु पुछ्ने काम नै रोजिन् ।

आफूसँगै न्यायका लागि आउने बहिनीहरूलाई सीप सिकाएर आत्मनिर्भर बनाउनु, उनीहरूलाई मुद्दा लड्नका लागि खर्चको जोहो उनको दायित्व बनिसकेको थियो । त्यसैले उनले समाजका अगुवाहरूसँग मिलेर समुन्नत नेपाल नामको संस्था खोलिन् । त्यसमा उनका श्रीमान् विनोद बस्नेतको ठूलो सहयोग रहेको उनी बताउँछिन् ।

बच्चैदेखि निडर र स्वाभिमानी स्वभावकी कोपिला विरामी लिएर वीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान धरान धाउने क्रममा एकपटक अस्ट्रेलियाकी वान्डीमोरसँग भेट भयो । कोपिलाले उनलाई आफूले गर्दै गरेको कामको बारेमा जानकारी गराइन् । उनी कोपिलाको कामबाट प्रभावित भइन् । र, आफूले लगाएको कानको माटाको कुण्डल देखाएर वान्डीमोरले उनलाई यस्तै शीपमा लाग्न सुझाइन् । माटाको गहनामा रुची देखाए पछि वान्डीमोरलाई समुन्नत नेपालमै ल्याएर काम सिकिन् कोपिलाले ।

हिंसा पीडित महिलाहरूको स्थिति र कोपिलाले गरिरहेको काम देखेर वान्डीमोरले नै जर्मनीबाट पोलिमर माटो मगाएर विभिन्न डिजाइनका गहना बनाउन सिकाएकी हुन् । कोपिला सुनाउँछिन्–‘वान्डीमोरले गहनाको बजार संयुक्त राज्य अमेरिका, अस्ट्रेलिया र जर्मनीमा विस्तार गर्न सहयोग गरेपछि हामीलाई अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा चिनाउन सहयोग पुग्यो ।’

????????????????????????????????????
त्यति मात्र होइन वाण्डीमोरको सहयोगमै तीन बर्ष अघि कोपिलाले यूरोपेली मुलुक माल्टामा भएको गोष्ठी र प्रशिक्षणमा सहभागी भइन् । उनले त्यहाँ विश्वका विभिन्न मुलुकबाट सहभागी भएका प्रतिनिधिहरूलाई नेपालमा पनि पोलिमर क्लेका गहना बनाएर हिंसा पीडित महिलाका लागि काम गरेको र उनीहरूलाई आत्मनिर्भर बनाएको जानकारी गराइन् ।

‘त्यही बेला नेपाललाई पनि नोट गरिएको रहेछ’, उनले भनिन्–‘स्थानीय तहमा रहेर मानवीय सेवामा काम गर्ने संस्थालाई छानेर पुरस्कृत गर्दा हाम्रो संस्था परेछ ।’ यही भदौ १४ गते जर्मनीमा अमेरिकाको फिमोफण्ड संस्थाको ५० औँ वर्षगाँठमा कोपिला सम्मानित भएकी हुन् ।

‘मलाई अन्तरराष्ट्रियस्तरमा मुलुकलाई चिनाउन पाएकोमा गर्व छ’, बस्नेतले भनिन्–‘तर सँगसँगै सम्मानको गरिमालाई जोगाएर लैजानु पर्ने दायित्व पनि थपिएको छ ।’ हुन त यहाँसम्म आइपुग्न कोपिलाले झेलेका चुनौती र समस्याको चाङ अग्लै छ ।

धरान–८ भोटेपुलमा आमा लक्ष्मी खड्का र बुबा स्व. केदार खड्काकी एक्ली छोरी कोपिलाको २०४९ सालमा विर्तामोडका उद्यमी युवा विनोद बस्नेतसँग विवाह भएको थियो । आइएलमा अध्ययन गर्दै गरेकी कोपिलाले विवाह पछि नै पढाईलाई पनि निरन्तरता दिइन् । र, उनले विराटनगरबाट स्नातकोत्तर गरी वकालत गर्न थालिन् । वकालत गर्ने क्रममा धेरै हिंसा व्यहोरेकी छिन्, कोपिला आफैँले । उनले कयौँ पटक हिंसा पीडकबाट ज्यान मार्ने धम्की व्यहोर्नु परेको छ । उनी भन्छिन्–‘तर, यिनै समस्या र चुनौतीसँग जुध्ने साहसले नै सयौँ महिलालाई न्याय दिलाउन सकेकी हँु ।’

यतिबेला समुन्नत नेपालको दुई तले भवन छ । जहाँ २० जना हिंसा पीडित महिलाले रोजगारी पाइरहेका छन् । ‘कोपिला दिदी हाम्रा लागि आमा हुनुहुन्छ’, संस्थाकी कर्मचारी गीता श्रेष्ठले भनिन्–‘उहाँले हामीलाई न्यायसँगै बाँच्ने आधार दिनु भएको छ ।’ गीता पनि हिंसा पीडित महिला हुन् । घरेलु हिंसामा परेकी गीतालाई न्यायसँगै सीप सिकाएर कोपिलाले आत्मनिर्भर बन्न सिकाइन् । उनले भनिन् – ‘धेरै महिलाको आँशु पुछ्ने काम दिदीले गर्नुभएको छ, जसले गर्दा आज अन्तर्राष्ट्रियस्तरको पुरस्कार पाउन सफल हुनु भएको हो ।’

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

सम्पर्क

   मेचीनगर–१०,झापा, नेपाल
   023-561466
   9852673623
    loktantrapost[email protected]

हाम्रो बारेमा

प्रधान सम्पादक :- मोहन काजी न्यौपाने
सम्पादक समूह :
अम्विका भण्डारी
अर्जुन कार्की
डाउनलोड गर्नुहोस्
हाम्रो फेसबुक पेज
%d bloggers like this:
%d bloggers like this: