गल्वान सीमामा तीनजना भारतीय सैनिकको मृत्यु

  प्रकाशित मिति
२ असार २०७७, मंगलवार १९:१४


झापा । मङ्गलबार दिउँसो बेइजिङ र नयाँदिल्लीबाट लगभग उस्ताउस्तै समयमा एउटा समाचार सार्वजनिक भयो ।

भारतीय सैनिकले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै लद्दाखको गल्वानमा उपत्यकामा चिनियाँ सैनिकसँगको झडपमा परी एक अधिकृतसहित आफ्ना तीन जना सैनिकको मृत्यु भएको जानकारी दियो ।

सोमबार रातिको उक्त घटना गल्वानमा पछिल्लो समय देखिएको तनाव मत्थर पार्न दुई देशबीच वार्ता चलिरहेका बेला भएको थियो । पछिल्लो समय गल्वान उपत्यकामा चिनियाँ सैनिकले भारतीय भूमि अतिक्रमण गरेर गस्ती गरिरहेको भारतको दाबी छ ।

केहीबेरमै बेइजिङमा चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले सोमबारको घटनाको पुष्टि ग¥यो। सोमबार भारतीय सैनिकले यसअघिको सहमति विपरीत दुई पटक सीमा पार गरेर आएको र उत्तेजित पार्ने खालको आक्रमण गरेको चीनको भनाइ छ ।

‘त्यसपछि भएको झडपमा तीन भारतीय सैनिकको मृत्यु भएको हो,’ चिनियाँ विदेश मन्त्रालयले भनेको छ ।

झडपका क्रममा चिनियाँ सैनिकतर्फ पनि हताहती भएको भारतको दाबी छ । तर बेइजिङले भने यसबारेमा औपचारिक जानकारी दिएको छैन ।

यता भारतीय रक्षामन्त्री राजनाथ सिंहले घटनापछि मंगलबार भारतका तीन वटा सैनिक संगठनका प्रमुखहरूसँग छलफल गरेका छन्। उक्त छलफलमा विदेश मन्त्री एस जयशंकर पनि सहभागी रहेको भारतीय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन् ।

दुबै देशका अधिकारीहरूले परिस्थितिलाई थप बिग्रन नदिन वार्ता भइरहेको जनाएका छन्। तर यो घटना यत्तिकै मत्थर हुने सम्भावना भने झिनो छ किनकी ४५ वर्षपछि भारत–चीन सीमामा पहिलो पटक भारतीय सैनिकको मृत्यु भएको हो ।

भारत र चीनबीच ३ हजार ४ सय ८८ किलोमिटर लामो सीमा जोडिएको छ । त्यसमध्ये अरूणाञ्चलदेखि लद्दाखसम्मको धेरै ठाउँमा लाइन अफ एक्चुयल कन्ट्रोल कुन हो भन्ने टुंगो लागेको छैन ।

भारत स्वतन्त्र भएपछि सन् १९६२ मा चीन(भारतबीच युद्ध भएको थियो। उक्त युद्ध चीनले जितेको थियो । त्यसपछि पनि सीमाका विभिन्न ठाउँमा दुई देशका सेना आमनेसामने भइरहन्थे। तर सन् १९७५ यता सीमामा दुबै देशका सैनिकले एकअर्काको ज्यान लिएका थिएनन् ।
१९७५ मा अरूणाञ्चलको तुलुङ लामा दुई देशका सैनिक भीडेका थिए । लद्दाखमा त सन् १९६२ को युद्धपछि दुबैतिर अहिलेसम्म कुनै हताहती भएको थिएन ।

पछिल्लो समय भारत र चीनबीचको व्यापार बढ्दै गएको छ। संसारकै पहिलो र दोस्रो ठूलो जनसंख्या भएका यी छिमेकीबीच व्यापार बढ्नु स्वभाविक हुने नै भयो। व्यापार र सहकार्य बढेका बेला सीमामा कुनै हताहती नहोस् भनेर सीमा गस्ती गर्ने दुबै देशका सैनिकहरू बिना हतियार हिँड्थे । उनीहरू विवाद हुँदा धकेलाधकेल र मुक्का हानाहानमात्र गर्थे ।

भारत र चीन दुबै आणवीक शक्ति राष्ट्र हुन्। तर पछिल्लो समय चीनले आफ्नो सैन्य क्षमता व्यापक रूपमा बढाएको छ । अहिले भारतको भन्दा चीनको सैन्य क्षमता ६२ गुणा ठूलो भएको बताइन्छ। अमेरिकापछि रक्षामा ठूलो बजेट खर्च गर्ने चीन दोस्रो राष्ट्र हो ।

राष्ट्रपति सीले सत्ता सम्हालेदेखि नै उनी चीनको क्षमता लुकाएर राख्ने होइन प्रदर्शन गर्ने पक्षमा छन् । सोहीअनुसार चीनले भारतीय सीमामा अतिक्रमण बढाएको भारतीयहरूको बुझाइ छ ।

केही दिनअघि द वायरसँगको अन्तर्वार्ताका क्रममा भारतका पूर्वराष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार शिवशंकर मेननले पछिल्लो समय सीमामा भइरहेको विवाद निकै चिन्ताजनक भएको बताएका थिए ।

‘चीन अहिलेसम्म कायम रहेको यथास्थितिलाई बदल्न खोज्दैछ। दोक्लममा उ दुई कदमअघि बढेर एक कदम पछि हटेको थियो । अहिले गल्वानमा पनि सैनिक भारत नियन्त्रित भूमिमा धेरै भित्रसम्म छिरेका छन् र एक कदम पछि हटेर पहिलाको भन्दा नयाँ परिस्थिति सिर्जना गर्न खोज्दैछन्,’ मेननले भनेका छन् ।

सोमबारको घटनामा हतियार प्रयोग भएको थियो कि थिएन भन्ने खुलेको छैन । पछिल्ला केही दिनदेखि लद्दाखमा दुई देशबीच तनाव जारी छ ।

मे ५ मा लद्दाखको प्यान्गोङ सो हिमताल नजिकै दुई देशका सैनिकहरूबीच धकेलाधकेल भएको थियो । उक्त धकेलाधकेलमा परी दुबैतर्फका केही सैनिकहरू घाइते भएका थिए ।

चिनियाँ जनमुक्ति सेना यसअघिको लाइन अफ एक्चुयल कन्ट्रोल पार गरेर केही किलोमिटभित्र भारतीय भूमिमा आएपछि तनाव भएको भारतको दाबी छ ।
सीमामा तनाव बढेपछि दुबै देशले सैन्यस्तरको वार्ता र सीमामा सैन्य उपस्थिति पनि बढाएका छन् ।

पछिल्ला दिनमा पूर्वी लद्दाखको लाइन अफ कन्ट्रोलनजिकै चीनले थप ५ हजार फौज उतारेको उनीहरूको दाबी छ । चिनियाँ सञ्चारमाध्यमहरूले आपतकालीन अवस्थामा कसरी चिनियाँ फौज लद्दाखको सीमासम्म पुग्न सक्छ भनेर केही दिनअघि एक भिडिओ सार्वजनिक गरेका थिए ।

चीन र भारतको सीमामा भइरहेको तनावबारे अमेरिकाले पनि चासो राखेको छ । मेको सुरूमै अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सीमा विवाद समाधान गर्न अमेरिका मध्यस्ता गर्न तयार रहेको बताएका थिए । ट्वीट गर्दै राष्ट्रपति ट्रम्पले भनेका थिए– ‘दुबै देशलाई अमेरिकाले मध्यस्थता गर्न चाहेको मात्र नभई समस्या समाधान गर्न पनि सक्षम भएको जानकारी गराइसकेका छौँ ।’ (सेतोपाटीबाट)

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

सम्पर्क

   मेचीनगर–१०,झापा, नेपाल
   023-561466
   9852673623
    [email protected]

हाम्रो बारेमा

प्रधान सम्पादक :- मोहन काजी न्यौपाने
सम्पादक समूह :
अम्विका भण्डारी
अर्जुन कार्की
डाउनलोड गर्नुहोस्
हाम्रो फेसबुक पेज
%d bloggers like this:
%d bloggers like this: