लोग्नेमान्छेलाई कुचो र चुलोचौका सम्हाल्ने अवसर

  प्रकाशित मिति
५ बैशाख २०७७, शुक्रबार १६:००


लकडाउनमा बसेका बेला मान्छेका मनभित्र थुप्रै नयाँ विचार जन्मिरहेका छन् । त्यही विचारलाई ‘लकडाउन डायरी’को रुपमा प्रकाशित गर्दै जानेछौं । प्रस्तुत छ सूर्योदय टेलिभिजनका प्रोडक्सन डाइरेक्टर दिपेन भेटवालको विचार :-

दिपेन भेटवाल

चाइनाबाट कोरोना भाइरसको सङ्क्रमण सुरु भएदेखि हालसम्म लकडाउनको स्थिति स्वयम् आफ्नै देशले भोगिरहँदा धेरै समाचार र अपडेटहरु सामाजिक सञ्जालमा छ्याप्छ्याप्ती छन् । तसर्थ पछिल्लो नयाँ ताजा समाचारसँग यहाँहरु जानकार नै हुनुहुन्छ भन्ने मेरो विश्वास । किनकि अहिले हामी सबै केही फुर्सदिला पनि भएका छाँै र लकडाउनले गर्दा पर्याप्त समय घरमा रहेर नयाँ ताजा समाचार हेरिरहेका हुन्छौँ ।

निश्चय नै अवस्था चिन्ताजनक छ । हाम्रो देश नेपाल मात्र नभई विश्वले नै अहिले अत्यन्तै कठिन र जोखिम परिस्थितिको सामना गरिरहेको छ । कतिपय मुलुक पूर्णरुपमा लकडाउनको स्थितिमा छन भने बाँकी रहेकाले आ–आफ्नै ढङ्गले सावधानी अपनाई मुलुकका अति आवश्यक उद्योग कलकारखाना सञ्चालन गरिरहेका छन् ।

यो महामारीका कारण ज्याला मजदुरी गरेर दुई छाक टार्नेका निम्ति आइपरेको विकराल समस्या र महामारी भोकमरीमा परिणत भइरहेको अवस्था हृदयविदारक छ । अर्कोतर्फ सरकारका साथै जनताले नै प्रदान गरेको राहतले नपुगेको स्थिति वास्तवमै दयनीय छ । यसैबिच हरेक वर्ग, ओहोदा र पदीय जिम्मेवारी सम्हालिरहेका ब्यक्तिले भोगिरहेको आ–आफ्नै किसिमको समस्या दुःखदायी छ । खैर यो त भयो कोरोनाले निम्त्याएको सङ्कट र आइपरेको समस्या । अब लागौँ लकडाउन सन्दर्भ र यस जुराएको अवसरतर्फ ।

सरकारले गत चैत्र ११ गतेदेखि जारी गरेको लकडाउनसँगै धेरैको जनजीवनमा परिवर्तन आएको देखिन्छ । लकडाउनको प्रभाव र नकारात्मक पाटो त एकातिर छँदैछ जुन हामीले दिनहँु मुलधारका सञ्चारमाध्यम र सामाजिक सञ्जालमार्फत जानकारी पाइनैरहेका छौँ र आफैले पनि विषम परिस्थितिको प्रभाव आंकलन गर्न सक्छौँ । यति हुँदाहुँदै पनि अर्को दृष्टिकोण यानि कि अलग पाटोबाट हेर्दा ब्यक्तिगत जीवनमा केही सकारात्मक भूमिका समेत खेलेको छ । जसलाई हामीमध्ये कतिपयले आभाष पनि गरिरहेका हुनसक्छौँ ।

सधैँभरि कामकाजमा ब्यस्त रहने र परिवारलाई सोचेअनुरुप समय दिन नसक्ने धेरै मानिसहरुलाई लकडाउनले एउटा अवसर जुराएको छ । हुन पनि वर्तमान समयमा प्रायःजसो मानिसको दैनिकि ब्यस्त नै हुन्छ चाहे उनीहरुको काम जस्तोसुकै प्रकृतिको किन नहोस्, आफुलाई ब्यस्त राख्न र जीविकोपार्जनका निम्ति आयआर्जन गर्न प्रशस्त समय मानिसले कामका निम्ति छुट्याएका हुन्छन् । तसर्थ परिवार जीवनको एक महत्वपूर्ण पाटो भएकाले ब्यस्त दैनिकी भएका मानिसले पर्याप्त समय दिन चाहेर पनि सकिरहेका हँुदैनन् । यस्तो अवस्थामा लकडाउनले परिवारसँगै बस्न बाध्य बनाइदिएको छ जुन धेरैले चाहेर पनि यसअघि परिवारका सदस्यलाई समय दिन नसकेको बताइरहेका हुन्छन् ।

यससँगै अर्कोतर्फ कोरोना भाइरसका कारण स्यानिटाइजर र मास्कको प्रयोग अनिवार्य भएपछि लकडाउनका सन्दर्भमा घरमा बस्न बाध्य धेरैले ब्यक्तिगत सरसफाईका वावजुद घर, आँगन, नाला आदि वरपरका समग्रस्थल सरसफाइमा जुटेको समेत देखियो । जसकारण कोरोना मात्र नभई स्वतः सबै किसिमको भाइरस लाग्न नदिनका निम्ति सरसफाई सधैँभरिलाई अत्यन्त महत्वपूर्ण कुरा हो । सधैँ ब्यस्त रहने हामीमध्ये धेरैले शायद यसरी सरसफाईमा ध्यान नदिएको पनि हुनसक्छौँ । तर लकडाउनले नै जुराएको यो पाटो अत्यन्तै महत्वपूर्ण छ ।

यसैगरी पारिवारिक समय, सरसफाइसँगै जोडिएको अर्को पाटो हो अतिरिक्त क्रियाकलाप । प्रायःजसो अहिले पनि यो लोग्ने मान्छे र यो स्वास्नी भनी काम कर्तब्यसहित वर्गीकरण गर्ने चलन यथावत छँदैछ । समाज शिक्षित त हँुदै गइरहेको छ तर सभ्य भने अलि भइनसकेको तपाई हामी सहजै अनुमान लगाउन सक्छौँ । तसर्थ खाना बनाउने, घरको सरसफाई लगायतका कार्यहरु अहिले पनि विशेषगरी महिलाले नै अनिवार्य रुपमा गर्नुपर्ने धेरैको बुझाई छ । तर पनि ग्रामीणभन्दा पनि शहरी परिवेशमा भने श्रीमानले नै श्रीमतीलाई गृहस्थ जीवनमा पनि सघाइरहेको देखिन्छ ।

यी दुवै सन्दर्भमा लकडाउनको भूमिका भने विशेष देखिएको छ । घरमा खाना कहिल्यै नबनाउने श्रीमानले पनि नजिकबाट नियाल्दै आफ्नी श्रीमतीलाई फुर्सदको समयमा खानपिनमा सहयोग गरेको पाइयो भने खानाका साथै अन्य परिकार बनाउन जान्ने श्रीमानले पनि ब्यस्तताका कारण यसअघि बनाउन नसकेकाले लकडाउनको माहोलमा जीवनसाथीलाई सघाउ पुरयाएको र परिवारमा अतिरिक्त खुशी छाएको देखियो ।

यतिमात्र होइन लकडाउनकै समयमा जीवनमा केही नयाँ गर्न रुचाउने श्रृजनशिल जमातका निम्ति केही नयाँ र श्रृजनशिल कार्य गर्न समय जुरेको छ । दैनिक कामकाज अथवा अध्ययनमा ब्यस्त रहने हँुदा नयाँ सोचका ब्यक्तित्वले समय लगाएर गर्ने नयाँ काम तथा आविस्कारका निम्ति लकडाउन एउटा अवसर बनेको छ । पर्याप्त अध्ययन र सोचका निम्ति समय जुरेकाले श्रृजनशील जमातका निम्ति विज्ञान प्रविधि, सङ्गीत, रचना, होस् या अन्य घरायसी सन्दर्भ सबै विधामा श्रृजनाका निम्ति अवसर बनिदिएको छ लकडाउन ।

यससँगै अर्को रोचक कुरा त के छ भने लकडाउन सन्दर्भ अनि यस भाइरसले सबैलाई एकै किसिमको ब्यवहार गरेकाले सबै मानिस एक हुन् भन्ने सन्देश पनि दिएको छ । चाहे हामी स्वीकारौँ या अस्वीकार गरौँ यथार्थमा लकडाउनले सबैलाई कोठामा बन्द गरिदिएको छ । समग्रमा सबैलाई मौन रहन बाध्य बनाएको छ, कडा स्वरलाई मलिन बनाएको छ, दम्भ र घमण्डलाई पराजित गरेको छ, धैर्यको पाठ सिकाएको छ । भोलिका निम्ति सोच्न बाध्य बनाएको र अन्ततः कोरोना भाइरस र लकडाउनको स्थितिले आफैलाई चिन्ने अवसर प्रदान गरेको छ ।

(लेखक झापाको सूर्योदय टेलिभिजनमा प्रोडक्सन डाइरेक्टर छन् । उनी वृत्तचित्र तथा लघु सिनेमाका निर्माता एवम् निर्देशक पनि हुन् ।)

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

सम्पर्क

   मेचीनगर–१०,झापा, नेपाल
   023-561466
   9852673623
    [email protected]

हाम्रो बारेमा

प्रधान सम्पादक :- मोहन काजी न्यौपाने
सम्पादक समूह :
अम्विका भण्डारी
अर्जुन कार्की
डाउनलोड गर्नुहोस्
हाम्रो फेसबुक पेज
%d bloggers like this:
%d bloggers like this: